Op maandag 16 maart organiseerde Jeugdwerk Limburg een Digitaal Vragenuur over de vertrouwenspersoon in het jeugdwerk. Expert Mr. Cèline Hogenelst van Huis des Vertrouwens nam ons mee in de wereld van veiligheid, integriteit en vertrouwen binnen vrijwilligersorganisaties.
Het was een avond vol nuttige informatie en goede vragen. In deze blog lees je de belangrijkste punten van de avond.
Wie is de vertrouwenspersoon van Jeugdwerk Limburg?
Cèline Hogenelst is de externe vertrouwenspersoon van Jeugdwerk Limburg. Ze werkt vanuit Huis des Vertrouwens en heeft een achtergrond als jurist en mediator. Ze staat ook ingeschreven in het LVV-register (Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen). Dat register laat zien dat ze gekwalificeerd is voor dit werk.
Als lid van Jeugdwerk Limburg kun je een beroep doen op Cèline. Je hoeft daar als vereniging niet zelf voor te betalen — dit is inbegrepen in het lidmaatschap.
Meer weten over wie de vertrouwenspersoon is en wat je als lid kunt verwachten? Kijk op: jeugdwerklimburg.nl/vertrouwenspersoon-jeugdwerk-limburg
Wat doet een vertrouwenspersoon precies?
Een vertrouwenspersoon helpt bij vragen en meldingen over ongewenst gedrag en integriteit. Dit gaat over onderwerpen zoals:
- pesten en uitsluiting
- seksueel grensoverschrijdend gedrag
- intimidatie en discriminatie
- machtsmisbruik
- integriteitsschendingen, zoals onzorgvuldig omgaan met geld of vertrouwelijke informatie
Alles wat je aan de vertrouwenspersoon vertelt, is vertrouwelijk. Cèline deelt niets met het bestuur of andere personen. Alleen in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij ernstig gevaar, kan hiervan worden afgeweken. Dit gebeurt altijd in overleg met de melder.
Vertrouwenspersoon of vertrouwenscontactpersoon: wat is het verschil?
Dit was een van de meest gestelde vragen van de avond. De twee begrippen worden veel door elkaar gehaald, maar er is een belangrijk verschil:
| Vertrouwenspersoon | Vertrouwenscontactpersoon |
|---|---|
| Opgeleid en geregistreerd (LVV) | Geen opleiding vereist |
| Neemt meldingen formeel in behandeling | Biedt een luisterend oor en verwijst door |
| Gebonden aan beroepsreglement (vertrouwelijkheid, klokkenluidersregeling) | Informeel, eerste aanspreekpunt binnen de vereniging |
| Extern (via Jeugdwerk Limburg) of intern (getraind, in loondienst) | Iemand binnen de eigen vereniging |
Kortom: de vertrouwenscontactpersoon is een laagdrempelig aanspreekpunt binnen de vereniging. Die persoon luistert, helpt om de situatie te verhelderen en kan doorverwijzen naar de vertrouwenspersoon. De externe vertrouwenspersoon – in dit geval Cèline bij Jeugdwerk Limburg – pakt het daarna op.
Mag een bestuurslid ook vertrouwenscontactpersoon zijn?
Dit hangt af van hoe je de rollen afbakent. Cèline gaf aan dat een dubbelfunctie (bestuurslid én vertrouwenscontactpersoon) een drempelverhogende werking kan hebben. Mensen melden iets liever bij iemand die geen bestuursfunctie heeft, juist omdat ze niet weten hoe de informatie dan wordt gebruikt.
Haar advies: maak de rollen zo duidelijk mogelijk en houd ze gescheiden waar dat kan. Leg dit ook vast in het reglement van de vereniging.
Hoe zit het met de wetgeving?
Vanuit de Arbeidsomstandighedenwet geldt dat organisaties beleid moeten voeren op het voorkomen van ongewenste omgangsvormen. Voor verenigingen en stichtingen betekent dit dat zij ook verantwoordelijkheid dragen voor een sociaal veilige omgeving.
De WBTR – de wet die bestuurders van verenigingen en stichtingen verplicht hun taak zorgvuldig uit te voeren – verplicht niet tot het aanstellen van een vertrouwenspersoon. Die verplichting kan wél komen vanuit een sportbondreglement, subsidievoorwaarden of eisen van de gemeente.
Het wetsvoorstel om de vertrouwenspersoon officieel verplicht te stellen, ligt al klaar – maar wanneer het precies ingaat, is op dit moment nog niet zeker.
Cèlines advies: wacht niet af. Kijk nu al hoe jij als vereniging dit goed kunt regelen. Leden van Jeugdwerk Limburg hebben daarmee al een grote stap gezet: zij kunnen gratis gebruikmaken van de externe vertrouwenspersoon.
Praktisch: wat kun jij als jeugdwerkorganisatie doen?
Cèline sloot af met een heldere boodschap: de eerste stap zet jij – de rest zetten we samen. Dat betekent concreet:
- Overweeg of een vertrouwenscontactpersoon passend of verplicht is binnen jouw organisatie. Dit kan helpen als laagdrempelig aanspreekpunt, mits de rol duidelijk is afgebakend en er altijd een externe vertrouwenspersoon beschikbaar is.
- Leg de rol en de grenzen van de vertrouwenscontactpersoon vast in het reglement.
- Zet de informatie over de vertrouwenspersoon ook op de website van je vereniging, zodat leden weten waar ze terechtkunnen.
- Voor veel vrijwilligersverenigingen is een vertrouwenscontactpersoon als eerste aanspreekpunt, in combinatie met een externe vertrouwenspersoon, een goede stap op het gebied van sociale veiligheid.
- Weet dat je als lid van Jeugdwerk Limburg altijd een beroep kunt doen op Cèline – ook als je gewoon even wilt sparren over een situatie.
Wil je weten wat dit voor jouw organisatie betekent en waar je moet beginnen? Lees ons stappenplan.
Alle informatie over de vertrouwenspersoon van Jeugdwerk Limburg vind je op: jeugdwerklimburg.nl/vertrouwenspersoon-jeugdwerk-limburg
Heb je vragen?
Neem contact op met Jeugdwerk Limburg of rechtstreeks met Cèline Hogenelst van Huis des Vertrouwens. Je kunt haar bereiken via hetvertrouwenspersonenportaal van Huis des Vertrouwens.
Meest gestelde vragen over de vertrouwenspersoon
Wat is het verschil tussen een vertrouwenspersoon en een vertrouwenscontactpersoon?
Een vertrouwenspersoon is opgeleid, geregistreerd (in het LVV-register) en neemt meldingen formeel in behandeling. Een vertrouwenscontactpersoon is een informeel eerste aanspreekpunt binnen de vereniging. Die persoon luistert, helpt om de situatie te verhelderen en kan doorverwijzen naar de vertrouwenspersoon. Ze hoeven geen speciale opleiding te hebben gevolgd.
Is een vertrouwenscontactpersoon hetzelfde als een intern vertrouwenspersoon?
Nee. Een intern vertrouwenspersoon is iemand die binnen een organisatie werkt, een opleiding heeft gevolgd en officieel meldingen behandelt. Een vertrouwenscontactpersoon is informeler: het gaat om iemand die luistert en doorverwijst. Voor vrijwilligersverenigingen is de rol van vertrouwenscontactpersoon de meest logische keuze.
Mag een bestuurslid ook vertrouwenscontactpersoon zijn?
Dat is mogelijk, maar het heeft nadelen. Mensen melden iets liever bij iemand die geen bestuursfunctie heeft. Ze zijn dan bang dat de informatie bij het bestuur terechtkomt. Probeer de rollen zoveel mogelijk te scheiden. Leg dit ook vast in het reglement van de vereniging.
Let op: in kleine organisaties zoals jeugdverenigingen kunnen rollen snel door elkaar lopen. Dit kan een drempel vormen om iets te melden. Het is daarom belangrijk om kritisch te kijken of een interne rol daadwerkelijk bijdraagt aan veiligheid.
Moet mijn vereniging een vertrouwenspersoon of -contactpersoon hebben?
Vanuit de Arbowetgeving moet er een veilige werkomgeving zijn. Een wetsvoorstel om de vertrouwenspersoon verplicht te stellen, is in voorbereiding. Wanneer dat precies ingaat, is nog niet zeker. Maar het is al wel slim om hier nu mee aan de slag te gaan. Als lid van Jeugdwerk Limburg kun je gratis gebruikmaken van de externe vertrouwenspersoon.
Wie kan vertrouwenscontactpersoon worden binnen onze vereniging?
In principe iedereen met een goed luisterend oor, empathisch vermogen en gezond verstand. Belangrijk is dat de persoon zijn of haar rol goed afbakent: luisteren en doorverwijzen – niet zelf problemen oplossen. Leg de rol vast in het reglement, zodat ook de aansprakelijkheid goed geregeld is. Belangrijk is dat de persoon betrouwbaar is, als veilig wordt ervaren en zich bewust is van de grenzen van de rol. Met name het voorkomen van dubbele rollen en belangen is hierin essentieel.
Wat zet ik op de website van mijn vereniging?
Je kunt op je website aangeven dat jouw vereniging lid is van Jeugdwerk Limburg en dat Jeugdwerk Limburg een externe vertrouwenspersoon beschikbaar stelt voor haar leden. Je kunt ook de naam van jouw interne vertrouwenscontactpersoon vermelden met een korte omschrijving van diens rol. Jeugdwerk Limburg heeft een voorbeeldtekst beschikbaar voor leden.
Zijn er kosten verbonden aan het inschakelen van de vertrouwenspersoon?
Nee. Als lid van Jeugdwerk Limburg kun je gratis een beroep doen op de externe vertrouwenspersoon, Cèline Hogenelst van Huis des Vertrouwens. Dit is inbegrepen in het lidmaatschap.
Is alles wat ik vertel vertrouwelijk?
Ja. Alles wat je aan de vertrouwenspersoon vertelt, blijft vertrouwelijk. Alleen in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij ernstig gevaar, kan hiervan worden afgeweken. Dit gebeurt altijd in overleg met de melder.
Kan ik de vertrouwenspersoon ook inschakelen als ik gewoon een vraag heb, zonder dat er iets ernstig is?
Ja, absoluut. Je kunt ook contact opnemen om te sparren over een situatie, of om te vragen hoe je iets het beste kunt aanpakken. Je hoeft er geen grote melding voor te doen. De eerste stap zet jij – de rest zetten jullie samen.
Is er een opleiding nodig om vertrouwenspersoon te worden?
Ja, voor een officieel vertrouwenspersoon wel. Die opleiding wordt verzorgd door het Landelijk Instituut van Vertrouwenspersonen. Na de opleiding moet je een toets doen en elk jaar bijscholingsonderdelen volgen. Voor een vertrouwenscontactpersoon is geen opleiding verplicht, maar het is wel verstandig om de eigen rol en grenzen goed vast te leggen in het reglement.
Vanaf wanneer is de vertrouwenspersoon wettelijk verplicht?
Dat is op dit moment nog niet zeker. Een wetsvoorstel om de vertrouwenspersoon verplicht te stellen voor alle organisaties, inclusief verenigingen en stichtingen, is in voorbereiding. De precieze datum is nog niet bekend. Het advies is om niet te wachten en nu alvast stappen te zetten.
Wat zeiden de deelnemers?
De deelnemers beoordeelden de sessie als Uitstekend. Dit zijn hun hoogtepunten:
“Invulling en taken van vertrouwenspersoon, maar ook tips om het makkelijker te maken en hoe je verantwoordelijkheden kunt delen. Gebruik maken van jullie vertrouwenspersoon.”
— Jenny Coenen, KVW Ohé en Laak
Wil jij ook deelnemen aan deze leerzame events?
Op 21 april bespreken we welke verzekeringen je nodig hebt als vereniging of stichting en op 18 mei verkennen we samen hoe besturen ook anders kan.
Bekijk de agenda voor het volledige aanbod.
