Op 25 februari organiseerde Jeugdwerk Limburg een nieuw Digitaal Vragenuur in de reeks ‘Vraag het de Expert’. Dit keer stond de WBTR – de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen – centraal. Een onderwerp dat voor veel verenigingen en stichtingen urgent is, want op 1 juli 2026 loopt de overgangsperiode af.
We mochten mr. Yvonne Vleeshouwers van WIJZ Notarissen verwelkomen als expert. Zij nam de deelnemers op een heldere en interactieve manier mee door de belangrijkste onderwerpen: van tegenstrijdig belang tot meervoudig stemrecht, en van het reglement tot de aansprakelijkheid van bestuursleden. Er was volop ruimte voor vragen, en die werden dan ook volop gesteld.
Hieronder vind je een volledige samenvatting van de sessie, de gestelde vragen met antwoorden, de 10-puntencheck en alle handige links.
Wat is de WBTR?
De WBTR staat voor de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen. Dit is een wet die op 1 juli 2021 is ingegaan. De wet geldt voor verenigingen en stichtingen.
Het doel van de wet is duidelijk: het belang van de vereniging of stichting staat altijd voorop. Niet het belang van individuele bestuursleden. Zo wil de wet fraude en misbruik voorkomen.
Je kent het misschien wel: een penningmeester die er met het geld vandoor gaat, of bestuursleden die zichzelf voordelen geven. Dat soort situaties wil de wet tegengaan.
Belangrijk: op 1 juli 2026 loopt de overgangsperiode af. Na die datum wordt verwacht dat de statuten zijn aangepast aan de nieuwe wet.
⚠️ Wat als je niets doet?
Je krijgt geen boete en je wordt niet uitgeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar je kunt als bestuurslid sneller persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als er iets mis gaat. Dat wil je voorkomen. Juist omdat je als bestuur van een vereniging of stichting normaal niet privé aansprakelijk bent, is het zo belangrijk om de statuten op orde te hebben.
Let op: ook je bestuursaansprakelijkheidsverzekering kan problemen geven als je statuten niet zijn aangepast.
De 5 belangrijkste onderwerpen
1. Tegenstrijdig belang
Van een tegenstrijdig belang is sprake als een bestuurslid een persoonlijk belang heeft bij een beslissing van het bestuur. Denk aan een bestuurslid wiens partner een bedrijf heeft dat een opdracht krijgt van de vereniging.
Voorbeeld: Een bestuurslid van een voetbalclub beslist dat de jeugdteams nieuwe trainingspakken nodig hebben. Haar man heeft toevallig een bedrijf in sportkleding. Ze wil de pakken daar bestellen. Dat is een tegenstrijdig belang: ze mag dan niet meepraten én niet meestemmen over die beslissing.
Wat zegt de WBTR? Een bestuurslid met een tegenstrijdig belang mag niet meepraten én niet meestemmen over dat onderwerp. Dit geldt al vanaf 1 juli 2021, ook als het nog niet in de statuten staat.
Tip: heb je als bestuur allemaal een tegenstrijdig belang? Dan leg je schriftelijk vast waarom jullie de beslissing zo hebben genomen. Vraag bij voorkeur altijd meerdere offertes op, zodat je kunt aantonen dat je het beste gekozen hebt voor de vereniging.
Voorbeeld: In een klein dorp kennen bestuursleden vaak alle lokale leveranciers. Als het hele bestuur een tegenstrijdig belang heeft, kun je toch een beslissing nemen – maar leg dan schriftelijk vast waarom je die keuze hebt gemaakt en welke afwegingen je hebt gemaakt.
In de statuten moet een duidelijke regeling voor tegenstrijdig belang worden opgenomen. Dit is verplicht bij de eerste statutenwijziging.
2. Ontstentenis en belet
Soms kan een bestuurslid zijn of haar taak tijdelijk of permanent niet uitvoeren. Dat heet ‘belet’ (tijdelijk, bijvoorbeeld door ziekte of langdurige afwezigheid) of ‘ontstentenis’ (permanent, bijvoorbeeld door overlijden).
In veel oude statuten staat hier niets over geregeld. De WBTR verplicht je om hiervoor een regeling op te nemen. Wie mag dan een nieuw bestuurslid aanwijzen? Wat doe je als het hele bestuur wegvalt?
Voorbeeld: Een bestuurslid gaat op reis en is plotseling niet meer bereikbaar. Is dat ‘belet’? En hoelang moet je geen contact kunnen krijgen voordat je dat officieel zo mag noemen – 72 uur? Vijf dagen? Leg dat vast in de statuten, zodat je in zo’n situatie weet hoe je verder kunt.
Leg in de statuten ook vast: wanneer is iemand officieel ‘belet’? Hoelang moet iemand niet bereikbaar zijn voordat dat geldt?
3. Huishoudelijk reglement en meervoudig stemrecht
Meervoudig stemrecht mag niet meer. In veel oude statuten staat dat de voorzitter een doorslaggevende stem heeft of twee stemmen mag uitbrengen. Dat is niet meer toegestaan. Elk bestuurslid heeft één stem – niet meer dan de anderen.
Voorbeeld: In veel oude statuten staat dat de voorzitter bij een gelijke stand het doorslaggevende woord heeft, of zelfs twee stemmen mag uitbrengen. Zo kon een voorzitter altijd zijn zin doordrukken. Dat is onder de WBTR niet meer toegestaan.
Heb je maar twee bestuursleden en staken de stemmen? Dan moet je een andere oplossing vastleggen, zoals loten of een derde persoon om de knoop door te hakken. Let op: één persoon een doorslaggevende stem geven mag niet.
Naast de statuten heb je als vereniging of stichting vaak ook een huishoudelijk reglement, organisatiehandboek of reglement. Dat is een intern document dat je zelf opstelt – daarvoor hoef je niet naar de notaris. Maar check wel of dit document klopt met de nieuwe statuten en met de WBTR. Zitten er tegenstrijdige afspraken in? Dan moet je dat aanpassen.
4. Toezicht op het bestuur
De WBTR geeft ook regels over toezicht. Heb je een Raad van Commissarissen of een Raad van Toezicht? Dan moet duidelijk in de statuten staan wie toezicht houdt en wie de uitvoerende taken doet. Dat mag niet meer door elkaar lopen.
Voor kleine verenigingen en stichtingen is een aparte Raad van Toezicht niet verplicht. Maar als je aparte rollen hebt, moet dat wel duidelijk vastgelegd zijn.
5. Doelomschrijving
Dit valt niet direct onder de WBTR, maar het is een goed moment om ook de doelomschrijving van je vereniging of stichting te controleren. Klopt wat er in de statuten staat nog met wat je écht doet? Soms is een doel uit de jaren ’90 niet meer passend bij de huidige activiteiten.
Vragen en antwoorden uit de online sessie
Wat gebeurt er als je statuten na 1 juli 2026 nog niet zijn aangepast? Je krijgt geen directe boete en wordt niet uitgeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar als er iets mis gaat binnen het bestuur, kun je als bestuurslid sneller persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Je bestuursaansprakelijkheidsverzekering zal bovendien waarschijnlijk vragen of de statuten voldoen aan de WBTR.
Moet alles voor 1 juli 2026 bij de notaris zijn getekend? In principe wel – nieuwe statuten gelden pas na ondertekening bij de notaris. Maar er is geen directe straf als het net iets later wordt. Zorg er wel voor dat je het proces nu al in gang zet, want notarissen hebben het druk. Tip: combineer de WBTR-wijzigingen met andere aanpassingen die je sowieso al wilde doen, zodat je de notariskosten maar één keer hoeft te betalen.
Wat kost een statutenwijziging bij de notaris? Bij WIJZ Notarissen is dat voor een kleinere vereniging of stichting met 3 bestuursleden ongeveer € 600. Andere notarissen in Limburg rekenen vergelijkbare tarieven. Gebruik altijd het standaardmodel van de notaris – zelf statuten schrijven kost meer. Bel gerust vrijblijvend een notaris in de buurt voor een eerste gesprek of offerte.
Wij zijn een stichting en hebben geen leden. Maar de gemeente geeft geen subsidie zonder leden. Wat nu? Dan kun je overwegen om naast de stichting ook een vereniging op te richten, of de stichting te veranderen in een ‘steunstichting’. Vraag van tevoren altijd bij de gemeente wat hun exacte subsidievoorwaarden zijn, voordat je de statuten aanpast.
Voorbeeld uit de praktijk: Een koor was aanvankelijk een stichting, maar de gemeente gaf alleen subsidie aan verenigingen. Daarom richtten ze naast de stichting ook een vereniging op en konden ze alsnog subsidie aanvragen.
Hoe lang moet de administratie bewaard worden? De algemene bewaarplicht is 7 jaar. In veel oude statuten staat nog 10 jaar – dat mag dus worden aangepast. Uitzondering: ben je BTW-plichtig en bezit je onroerend goed? Dan geldt voor de gegevens over dat pand een bewaarplicht van 10 jaar.
Is een Raad van Toezicht verplicht? Nee, dat is niet verplicht voor kleine verenigingen en stichtingen. Heb je wel aparte toezichthoudende en uitvoerende rollen? Dan moet in de statuten duidelijk staan wie wat doet.
Mijn bestuurslid heeft een handige klusjesman ingeschakeld die we al kennen. Is dat een tegenstrijdig belang? Dat hoeft niet per se. Maar om alle schijn van vriendjespolitiek te vermijden, is het verstandig om altijd vast te leggen waarom je voor een bepaalde leverancier kiest. Vraag eventueel meerdere offertes op en noteer je afweging in de notulen.
Geldt de bestuurdersaansprakelijkheid waar we het over hebben ook voor WA-schade, zoals bij een fietstocht? Nee, dat zijn twee verschillende soorten aansprakelijkheid. De bestuurdersaansprakelijkheid in de WBTR gaat over wanbeleid of fraude door het bestuur. WA-aansprakelijkheid bij activiteiten is een ander onderwerp – dat komt aan bod tijdens het Digitaal Vragenuur over Verzekeringen in april.
De 10-puntencheck: voldoen jouw statuten?
Op de website notaris.nl staat een checklist met 10 punten waarmee je zelf kunt controleren of je statuten voldoen aan de WBTR. Hieronder een overzicht van de punten:
- Staat er een regeling voor tegenstrijdig belang in de statuten?
- Is geregeld wat er gebeurt als een bestuurslid tijdelijk niet kan (belet)?
- Is geregeld wat er gebeurt als een bestuurslid permanent wegvalt (ontstentenis)?
- Is meervoudig stemrecht geschrapt? (Geen voorzitter met doorslaggevende stem of meer stemmen.)
- Is duidelijk wie toezicht houdt en wie uitvoerende taken heeft, als die rollen gescheiden zijn?
- Klopt de doelomschrijving nog met wat de organisatie daadwerkelijk doet?
- Is het quorum voor ledenvergaderingen praktisch genoeg geregeld? (Geen verplichte herhalingsvergadering.)
- Is de bewaarplicht voor de administratie bijgewerkt naar 7 jaar (of 10 jaar voor BTW-plichtige onroerend goed-stukken)?
- Ben je een ANBI? Voldoen de statuten aan de eisen van de Belastingdienst?
- Klopt het huishoudelijk reglement of organisatiehandboek nog met de nieuwe statuten en de WBTR?
Bekijk de volledige checklist hieronder.
Checklist WBTR voor besturen van kleine stichtingen en verenigingen - Notaris.nl
Handige links
- Checklist WBTR (10 punten) – https://www.notaris.nl
- Website WBTR (meer informatie) – https://www.wbtr.nl
- Kamer van Koophandel – Informatie voor verenigingen en stichtingen
- Jeugdwerk Limburg – Veiligheidswerkmap (met eerder WBTR-informatie)
- Jeugdwerk Limburg – Voorbeelden statuten en uitleg
Wat zeiden de deelnemers?
De deelnemers beoordeelden de sessie als Uitstekend. Dit zijn hun hoogtepunten:
“Dit webinar was laagdrempelig. Goede info in begrijpelijke taal. De interactieve vorm was helemaal ok.”
— Henk Everts, Buurtvereniging De Donck
“Heel fijn webinar. Rustige en fijne spreker die goed op de hoogte is en goede uitleg kan geven. Fijne tips en erg interactief – zo leren we van elkaar. Goede hosting en alerte reacties van JWL.”
— Tiny Gelissen, Comité Jeugdwerk Berg aan de Maas
“De uitleg van notaris Vleeshouwers over de WBTR was heel duidelijk.”
— Annelies Goossens, Stichting Open Bieb Herkenbosch
Wil jij ook deelnemen aan deze leerzame events?
Op 16 maart is er een Digitaal Vragenuur over de Vertrouwenspersoon en op 21 april bespreken we welke verzekeringen je nodig hebt als vereniging of stichting.
Bekijk de agenda voor het volledige aanbod.
