Steeds meer jeugdorganisaties gebruiken AI om teksten te schrijven, foto’s te bewerken of activiteiten te organiseren. Dat biedt veel kansen, maar vraagt ook om extra aandacht wanneer je werkt met foto’s en persoonsgegevens van kinderen. In dit artikel lees je welke spelregels verstandig zijn, welke risico’s je voorkomt en hoe je AI veilig kunt inzetten binnen jouw jeugdwerkorganisatie.
Waarom AI en foto’s van kinderen extra aandacht verdienen
AI-tools zoals ChatGPT, Microsoft Copilot en beeldbewerkingsprogramma’s maken het makkelijker dan ooit om foto’s te analyseren, bewerken of gebruiken voor promotiemateriaal. Voor jeugdwerkorganisaties is dat aantrekkelijk. Denk aan een flyer voor de KVW-week, een verslag van een kamp of een socialmediapost over een activiteit.
Maar zodra kinderen op een foto staan, komt privacy om de hoek kijken. Kinderen zijn extra kwetsbaar en hun persoonsgegevens verdienen daarom een hogere mate van bescherming. Een foto waarop een kind herkenbaar is, is namelijk een persoonsgegeven volgens de AVG.
Daarnaast werken veel AI-tools in de cloud. Wanneer je foto’s uploadt, weet je niet altijd precies waar deze worden opgeslagen, hoe lang ze bewaard blijven of waarvoor ze mogelijk worden gebruikt.
Juist daarom is het belangrijk dat vrijwilligers weten waar de grenzen liggen.
Gebruik geen foto’s van kinderen als input voor AI
De belangrijkste spelregel is eenvoudig: upload geen herkenbare foto’s van kinderen naar een openbare AI-tool.
Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je:
- een groepsfoto wilt laten verbeteren;
- iemand uit een foto wilt verwijderen;
- een AI een nieuwe achtergrond wilt laten maken;
- gezichten wilt laten analyseren;
- een AI-afbeelding wilt laten maken op basis van een bestaande kinderfoto.
Veel AI-diensten verwerken geüploade afbeeldingen op externe servers. Bij sommige aanbieders kunnen afbeeldingen bovendien worden gebruikt om de AI verder te trainen. Ook wanneer dat niet gebeurt, blijft het belangrijk om zorgvuldig met persoonsgegevens om te gaan.
Wil je toch een foto bewerken? Kies dan bij voorkeur voor software die lokaal op een computer werkt of voor een organisatiebreed goedgekeurd programma waarbij duidelijk is hoe de gegevens worden verwerkt.
Denk verder dan alleen foto’s
AI verwerkt niet alleen afbeeldingen, maar ook tekst. Vrijwilligers gebruiken AI steeds vaker om een e-mail naar ouders op te stellen, een subsidieaanvraag te schrijven of een draaiboek voor een activiteitenweek te maken.
Dat is prima, zolang je geen persoonsgegevens invoert.
Vermijd daarom informatie zoals:
- namen van kinderen;
- adressen of telefoonnummers;
- medische informatie;
- gedragsproblemen of bijzonderheden;
- informatie over thuissituaties;
- lijsten met deelnemers.
Vraag bijvoorbeeld niet aan een AI-tool: “Schrijf een bericht aan de ouders van Tim, die tijdens kamp last had van heimwee en diabetes.”
Een veilig alternatief is: “Schrijf een vriendelijk bericht aan ouders over een kind dat tijdens kamp heimwee had.”
De AI hoeft immers niet te weten om welk kind het gaat om je goed te kunnen helpen.
Maak binnen de organisatie duidelijke afspraken
Veel jeugdorganisaties hebben afspraken over social media en privacy, maar AI staat daar vaak nog niet in. Toch voorkomt een eenvoudige richtlijn veel onduidelijkheid.
Denk bijvoorbeeld aan afspraken zoals:
- vrijwilligers uploaden geen foto’s van kinderen naar AI-tools;
- persoonsgegevens worden nooit ingevoerd in generatieve AI;
- alleen aangewezen beheerders gebruiken AI voor communicatie;
- AI-uitvoer wordt altijd gecontroleerd voordat deze wordt gepubliceerd;
- vrijwilligers melden twijfelgevallen bij het bestuur of de privacycoördinator.
Door deze afspraken vast te leggen, voorkom je dat iedere vrijwilliger zelf moet inschatten wat wel en niet verstandig is. AI mag ondersteunen, maar neemt geen beslissingen over kinderen.
Soms lijkt AI slimme conclusies te kunnen trekken uit foto’s of gegevens. Bijvoorbeeld over gedrag, emoties of leerprestaties. Voor jeugdwerk is dat geen goed idee.
Gebruik AI nooit om kinderen te beoordelen of conclusies over hen te trekken. Laat AI dus niet bepalen welke kinderen extra begeleiding nodig hebben, wie wel of niet geschikt is voor een activiteit of welke vrijwilliger het beste bij een specifiek kind past.
Dergelijke beslissingen horen altijd door mensen genomen te worden, met kennis van de situatie en oog voor de persoonlijke omstandigheden.
Praktijkvoorbeelden uit het jeugdwerk
Tijdens een KVW-week wil de promotiewerkgroep een leuke poster maken. Een vrijwilliger denkt eraan om een groepsfoto in een AI-afbeelding om te zetten in stripstijl. Hoewel dat creatief klinkt, is het veiliger om een illustratie te laten maken zonder bestaande kinderfoto’s als uitgangspunt.
Een andere vrijwilliger gebruikt AI om een uitnodiging voor ouders te schrijven. Dat is juist een uitstekend voorbeeld van verantwoord gebruik. De AI krijgt alleen de informatie over de activiteit en geen persoonsgegevens van deelnemers.
Ook bij subsidieaanvragen kan AI veel tijd besparen. Vraag bijvoorbeeld hulp bij het verbeteren van de tekst of het formuleren van doelstellingen, maar gebruik fictieve voorbeelden of geanonimiseerde gegevens wanneer je praktijkvoorbeelden toevoegt.
Zo profiteer je van AI zonder de privacy van kinderen in gevaar te brengen.
Zorg voor bewustwording onder vrijwilligers
De meeste privacyproblemen ontstaan niet door onwil, maar doordat vrijwilligers niet weten welke risico’s AI met zich meebrengt.
Besteed daarom tijdens een vrijwilligersavond of de voorbereiding van een activiteitenweek kort aandacht aan verantwoord AI-gebruik. Bespreek een paar herkenbare voorbeelden uit de eigen praktijk en leg uit waarom bepaalde keuzes belangrijk zijn.
Een kwartier uitleg vooraf voorkomt vaak veel vragen en onzekerheid tijdens het seizoen.
AI en foto’s van kinderen: verantwoord gebruik begint met duidelijke keuzes
AI kan jeugdorganisaties helpen bij communicatie, organisatie en het maken van creatieve content. Tegelijkertijd vraagt het werken met foto’s en persoonsgegevens van kinderen om extra zorgvuldigheid. De belangrijkste vuistregel is eenvoudig: gebruik AI vooral voor het ondersteunen van vrijwilligerswerk, maar houd herkenbare foto’s en persoonsgegevens van kinderen buiten generatieve AI-tools.
Met duidelijke afspraken, bewustwording en een gezonde dosis kritisch denken benut je de voordelen van AI én bescherm je tegelijkertijd de privacy van de kinderen die aan jouw activiteiten deelnemen.
Wil je weten welke andere AI-risico’s spelen binnen het jeugdwerk, lees dan ook AI risico’s in het jeugdwerk.


